سقف جدید مهریه در سال ۱۴۰۴ بر اساس قانون جدید مسئولیت کیفری زوج فقط تا ۱۴ سکه بوده و برای مازاد آن، مهریه صرفاً از طریق توقیف اموال و بدون امکان حبس قابل مطالبه است.
طبق مصوبه جدید مجلس برای سال ۱۴۰۴ سقف ضمانت اجرای کیفری (بازداشت) از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش یافته و پرداخت مقادیر بیشتر تنها منوط به اثبات تمکن مالی مرد است.
مصوبه مجلس:
🔹 مهریه بیشتر از ۱۴ سکه، مشمول حبس نخواهد شد
🔹 نمایندگان مجلس شورای اسلامی در طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، حداکثر ۱۴ سکه را در مهریه، سقف اجرای محکومیتهایی نظیر حبس تعیین کردند و بیش از آن مشمول حبس و سایر محکومیتها نخواهد شد
در سالهای اخیر موضوع مهریه همواره یکی از مهمترین چالشهای حقوقی و خانوادگی در ایران بوده است. با تصویب و اجرای قانون جدید مهریه 1404 سقف 14 سکه، تغییرات اساسی مهمی در نحوه مطالبه و اجرای مهریه ایجاد شده که توجه بسیاری از زوجین و فعالان حقوقی را به خود جلب کرده است. در قانون جدید با هدف ایجاد تعادل بین حقوق زن و توان مالی مرد، قانونگذار سقف مشخصی برای ضمانت اجرای مهریه تعیین کرد تا از پیامدهای اجتماعی و قضایی سنگین مهریههای بالا جلوگیری کند.
قانون جدید مهریه 1404 سقف 14 سکه از آن جهت اهمیت دارد که مستقیماً بر زندگی مشترک، دعاوی خانوادگی و روند رسیدگی در دادگاههای خانواده تاثیر میگذارد. اما بسیاری از افراد با این پرسش رو به رو هستند که آیا مهریه بیش از 14 سکه همچنان قابل مطالبه است؟ چه ضمانت اجرای قانونی برای این موضوع در نظر گرفته شده است.
آشنایی با جزئیات این قانون به زوجین کمک میکند تا با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرند و از بروز اختلافات حقوقی در آینده جلوگیری کنند. پیشنهاد میکنم این وبلاگ مجموعه وکیلم را از دست ندهید.
مهریه چیست؟ تعریف حقوقی و معنای قانونی
با توجه به ماده 1078 قانون مدنی؛ مهریه مالی است که به موجب عقد نکاح، مرد متعهد میشود آن را به زوجه بپردازد و این حق به محض جاری شدن عقد نکاح برای زن ایجاد میشود. مهریه از نظر قانونی یک حق مالی مستقل برای زن محسوب میشود و مطالبه آن نیاز به دلیل یا شرط خاصی ندارد.
مهریه در قانون مدنی ایران
طبق قانون مدنی ایران، مهریه به عنوان یکی از آثار مالی عقد نکاح شناخته میشود و به محض انعقاد عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود. با استناد به مواد 1087 الی 1099 قانون مدنی، مهریه میتواند هر مال یا منفعتی که دارای ارزش اقتصادی و هچنین قابل تملک است تعیین شود. (یعنی افراد باید حاضر باشند بابت آن پول پرداخت کنند.) قانون نوع و میزان مهریه را به توافق طرفین واگذار کرده است.
قانون جدید مهریه 1404 _ جزئیات سقف 14 سکه
قبل از هر چیزی بهتر است بدانید که مهریه تنها جنبه حقوقی دارد. بنابراین اگر زوج نتواند به حکم صادر دادگاه به تعهد مالی خود در قبال مهریه عمل کند زوجه میتواند حکم جلب از دادگاه بدین منظور دریافت کند. بنابراین بسیاری از افراد به این اشتباه دچار هستند که مهریه جنبه کیفری دارد این درحالی است که کل روند رسیدگی مهریه در صلاحیت دادگاههای حقوقی است.
از طرف دیگر پیش از این برای ضمانت اجرای حکم جلب صادره از دادگاه، نسبت به عدم پرداخت مهریه سقف 114 تا سکه در نظر گرفته شده بود. یعنی اگر مرد تا سقف 114 تا از تعهد پرداخت خود سر باز زند زن میتوانست حکم جلب وی را از دادگاه بگیرد. در حال حاضر قانون جدید مهریه 1404 سقف 14 سکه را به عنوان ضمانت اجرایی سقف مهریه در نظر گرفته است.
یعنی دریافت حکم جلب یا استفاده از ضمانت اجرای حبس در مهریه تا سقف 14 سکه قابل قبول است. اگر زوج تا 14 سکه را پرداخت نماید، زوجه نمیتواند نسبت به مازاد آن حکم جلب و ضمانت اجرای حبس را در قبال بیش از 14 سکه مطالبه کند. البته همچنان مازاد بیش از 14 سکه بر ذمه زوج هست و هر زمان که استطاعت پرداخت آن را داشته باشد زوجه میتواند باقی مهریه را دریافت کند.
انواع مهریه و نحوه تعیین آن در عقدنامه
مهریه در حقوق ایران انواع مختلفی دارد، اما رایجترین آن مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه است. البته انواع دیگری از مهریه مثل مهرالمثل، مهرالمتعه و مهر المسمی نیز در قانون نام برده شدهاند که هر یک در جای خود کاربرد دارند؛ اما مهریه تعیین شده در عقدنامهها یکی از دو نوع اول است.
اگر در عقد نامه مهریه عندالمطالبه تعیین شود زن میتواند هر زمان بخواهد مهر خود را از شوهرش مطالبه کند. در صورتی که مهریه عندالاستطاعه باشد، درخواست زن برای مطالبه مهریه منوط به استطاعت (توان) مالی مرد است. گاهی نیز ممکن است شروطی در عقد نکاح برای مطالبه مهریه قید گردد که در صورت صحت شرط و تحقق آن زن میتواند درخواست مطالبه مهریه را از شوهر کند.
مهریه میتواند هر مالی که دارای ارزش مالی و اقتصادی است باشد. مثل سکه، طلا، ملک، وجه نقد و … اما در ایران متداولترین نوع مهریه سکه است. میزان و نوع مهریه در زمان ثبت عقد ازدواج و در عقدنامه رسمی با توافق زوجین مشخص میشود و همین سند، مبنای حقوقی مطالبه مهریه در آینده خواهد بود.
سقف اجرایی مهریه چقدر است؟
طبق قانون جدید مهریه 1404 ضمانت اجرای حبس تا سقف 14 سکه پیش بینی شده است. این بدان معناست که دادگاه میتواند مرد را فقط تا همین میزان، ملزم به پرداخت با ضمانت اجرای قوی محکوم کند.
- تا سقف 14 سکه ضمانت اجرایی دارد؛ یعنی امکان صدور حکم جلب، اعمال محدودیتهای قانونی و اقدامات اجرایی وجود دارد.
- بیش از 14 سکه چگونه قابل پرداخت است؟ مهریه مازاد بر 14 سکه همچنان حق زن محسوب میشود، اما مطالبه آن منوط به اثبات توانایی مالی مرد است و معمولاً از طریق توقیف اموال یا توافق طرفین قابل پیگیری است.
آیا مهریه بیشتر از 14 سکه لغو شده است؟
یکی از اشتباهات رایج بین مردم درباره قانون مهریه 1404 این است که مهریه مازاد بر 14 سکه لغو شده است، در صورتی که این قانون، سقف قانونی برای تعیین مهریه ایجاد نکرده است، بلکه تنها سقف اجرایی و ضمانت اجرا را محدود کرده است. این یعنی زوجین همچنان میتوانند هر میزان مهریهای را در عقدنامه تعیین کنند، اما ضمانت اجرای استفاده از حبس در صورت عدم پرداخت مهریه و فشارهای قضایی در این رابطه تا 14 سکه اعمال میشود.
بنابراین مهریههای بالاتر از این سقف از نظر حقوقی معتبر هستند، اما اجرای آن منوط به اثبات استطاعت مالی زوج است.
حذف یا تغییر ضمانت اجرای مهریه (زندان، پابند الکترونیکی)
در قانون جدیدمهریه حبس ناشی از مهریه به طور کامل حذف نشده، اما دچار تغییرات بنیادین مهمی شده است. در حال حاضر، رویکرد قانونگذار بر کاهش استفاده از زندان و جایگزینی آن با روشهای اجرایی سبکتر مثل تقسیط، بررسی وضعیت مالی و در موارد خاص استفاده از پابند الکترونیکی است.
بنابراین زندان به عنوان آخرین راه حل تنها در صورت امتناع عمدی از پرداخت مهریه تا سقف 14 سکه اعمال میشود.
مطالعه کنید: نمونه دادخواست مهریه
نکات مهم و شرایط جدید در اجرای مهریه
در قانون جدید مهریه ۱۴۰۴ سقف 14 سکه، اجرای مهریه با رویکردی واقع بینانهتر و متناسب با توان مالی زوج تنظیم شده است. مهمترین نکات اجرایی این قانون عبارتاند از:
- ضمانت اجرای قوی (حبس) مهریه فقط تا سقف ۱۴ سکه اعمال میشود.
- مهریه مازاد بر ۱۴ سکه لغو نشده و همچنان حق قانونی زن است.
- برای مطالبه بیش از ۱۴ سکه، اثبات استطاعت مالی مرد الزامی است.
- امکان تقسیط مهریه با تشخیص دادگاه افزایش یافته است.
- حبس به عنوان آخرین راهحل و نه ابزار اصلی اجرای مهریه در نظر گرفته میشود.
- توقیف اموال، حساب بانکی و حقوق از مهمترین ابزارهای اجرایی جایگزین هستند.
مهریه بیش از سقف 14 سکه آیا قابل مطالبه است؟
بله، آنچه که قانوناً درباره مهریه صدق میکند، حق دینی مهریه است و زوج مکلف است این دین را به زوجه پرداخت نماید. بنابراین دریافت مهریه بیش از 14 سکه حق قانونی زن است. تنها تفاوت در ضمانت اجرای استفاده از حبس است که در قانون مهریه 1404 سقف 14 سکه محدود شده است. بنابراین دادگاهها برای مهریه بیش از 14 سکه ضمانت اجرایی جلب یا حبس را اعمال نمیکنند، اما با اثبات توان مالی به صورت نقدی یا اقساطی، مهریه بیش از 14 سکه قابل مطالبه است.
نحوه و شرایط پرداخت مهریه (اقساطی یا نقدی)
پرداخت مهریه در قانون جدید میتواند به دو صورت نقدی یا اقساطی انجام شود. در حالت پرداخت نقدی، مرد موظف است در صورت مطالبه زن و وجود توان مالی، مهریه تعیین شده تا سقف ضمانت اجرا را یکجا پرداخت کند. اما در بسیاری از پروندهها، به دلیل عدم توان پرداخت یکجای مهریه، دادگاه وارد بررسی وضعیت مالی زوج میشود.
در پرداخت اقساطی، مرد میتواند با ارائه دادخواست اعسار و مدارک مالی، تقاضای تقسیط مهریه را مطرح کند. دادگاه پس از بررسی درآمد، اموال، هزینههای زندگی و شرایط اقتصادی، میزان پیش پرداخت و اقساط ماهانه را تعیین میکند. این روش به ویژه در قانون جدید مهریه ۱۴۰۴ مورد توجه بیشتری قرار گرفته تا از فشار غیرمنطقی بر زوج و اطاله دادرسی جلوگیری شود.
اثرات مالیاتی برای مهریههای بالاتر از 14 سکه
در خصوص مهریههای بالا، برخی آثار مالیاتی و ثبتی قابل توجه است که افراد کمتر به آن توجه میکنند:
- مهریه در اصل مشمول مالیات مستقیم نیست، اما انتقال اموال به عنوان مهریه ممکن است آثار مالیاتی داشته باشد.
- اگر مهریه به صورت ملک یا خودرو پرداخت شود، هزینههای نقل و انتقال و مالیات مربوطه اعمال میشود.
- مهریههای سنگین ممکن است در زمان اجرا، موجب بررسی منبع دارایی زوج توسط مراجع قانونی شود.
- در پرداخت مهریه به شکل اموال غیرمنقول، ثبت رسمی و هزینههای قانونی الزامی است.
این موارد باعث شده در قانون جدید، توصیه به تعیین مهریههای متعادل و متناسب با توان مالی طرفین افزایش یابد.
سوالات متداول قانون جدید مهریه
آیا سقف 14 سکه شامل مهریههای قبل از تصویب قانون نیز میشوند؟
بله، سقف ۱۴ سکه به عنوان سقف ضمانت اجرایی در رسیدگیهای قضایی اعمال میشود، حتی اگر مهریه در سالهای قبل تعیین شده باشد.
آیا مهریه بیش از 14 سکه قابل مطالبه است؟
بله، مهریه بیش از ۱۴ سکه لغو نشده و قابل مطالبه است، اما برای اجرای آن باید توانایی مالی مرد در دادگاه اثبات شود.
قانون جدید مهریه 14 سکه از چه تاریخی لازم الاجرا شده است؟
این قانون پس از تصویب نهایی و ابلاغ رسمی، از سال ۱۴۰۴ لازمالاجرا شده و دادگاهها موظف به رعایت آن در رسیدگی به پروندههای مهریه هستند.
اگر مرد توانایی پرداخت مهریه نداشته باشد چه میشود؟
در صورت عدم توانایی مالی، مرد میتواند دادخواست اعسار و تقسیط مهریه ارائه دهد و دادگاه بر اساس وضعیت مالی او تصمیمگیری میکند.
آیا مهریه بالای 14 سکه مشمول مالیات است؟
خود مهریه مشمول مالیات نیست، اما اگر مهریه به صورت ملک، خودرو یا اموال قابل نقلوانتقال پرداخت شود، هزینهها و مالیاتهای مربوط به انتقال آن اعمال خواهد شد.
نتیجه گیری
در قانون جدید مهریه 1404 سقف 14 سکه برای ضمانت اجرای قوی، قانونگذار تلاش بر این داشته تا تعادل منطقیتری میان حقوق زن و توان مالی مرد ایجاد کند. به عنوان یک حقوقدان توصیهام این است که پیش از ازدواج نسبت به قوانین حاکم ازدواج کاملاً آگاه شوید، زیرا این موضوع میتواند تاثیر به سزایی در کاهش تنشهای حقوقی در بروز اختلافات زناشویی داشته باشد. علاوه بر این بهتر است زوجین در تعیین مهریه واقع بینانه عمل کنند و در صورت بروز اختلاف، پیش از هر اقدام احساسی از مشاوره حقوقی تخصصی وکیل مهریه استفاده کنند.
نکته: قبل از اینکه مهریه را به عنوان یک اهرم برای احقاق حق خود به کار ببرید، حقوق قانونی خود را به جای آن در عقدنامه قید کنید.